مکاسب ۸۶-۱۳۸۵ (۱۰۵)
مکاسب ۸۷-۱۳۸۶ (۱۱۹)
مکاسب ۸۹-۱۳۸۸ (۱۲۴)
مکاسب ۹۰-۱۳۸۹ (۶۳)
مکاسب ۹۱-۱۳۹۰ (۹۸)
مکاسب ۹۲-۱۳۹۱ (۱۱۲)
مکاسب ۹۳-۱۳۹۲ (۱۰۳)
مکاسب ۹۴-۱۳۹۳ (۱۰۶)
مکاسب ۹۵-۱۳۹۴ (۱۱۰)
مکاسب ۹۶-۱۳۹۵ (۱۱۸)
مکاسب ۹۷-۱۳۹۶ (۱۱۷)
مکاسب ۹۸-۱۳۹۷ (۱۲۸)
مکاسب ۹۹-۱۳۹۸ (۸۳)
مکاسب ۱۴۰۰-۱۴۰۱ (۳۶)
مکاسب ۱۴۰۱-۱۴۰۲ (۵)
مکاسب ۱۴۰۲-۱۴۰۳ (۶۳)
اصول ۹۰-۱۳۸۹ (۹۵)
اصول ۹۱-۱۳۹۰ (۹۸)
اصول ۹۲-۱۳۹۱ (۱۱۳)
اصول ۹۳-۱۳۹۲ (۱۰۴)
اصول ۹۴-۱۳۹۳ (۱۰۸)
اصول ۹۵-۱۳۹۴ (۱۰۹)
اصول ۹۶-۱۳۹۵ (۱۲۰)
اصول ۹۷-۱۳۹۶ (۱۱۸)
اصول ۹۸-۱۳۹۷ (۱۳۵)
اصول ۹۹-۱۳۹۸ (۸۴)
اصول ۱۴۰۰-۱۴۰۱ (۳۷)
اصول ۱۴۰۱-۱۴۰۲ (۳)
■ تاریخ شفاهی (۳)
■ تقریرات
تقریرات بحث خارج -اصول (۳)
تقریرات بحث خارج - فقه ولائی (۳)
تقریرات بحث خارج - رجال (۵)
■ خلق عظیم (۱)
■ اصول ۱۴۰۲-۱۴۰۳ (۶۷)
آخرین دروس
- مکاسب 1402-1403 » فقه یک شنبه 1403/3/13
- اصول 94-1393 » شنبه - 25 – 11 - 1393 اصول عملیه ـ احتیاط ـ تنجیز علم اجمالی
- اصول 94-1393 » سهشنبه - 21 – 11 - 1393 اصول عملیه ـ احتیاط ـ تنجیز علم اجمالی
- اصول 94-1393 » دوشنبه - 20 – 11 - 1393 اصول عملیه ـ احتیاط ـ تنجیز علم اجمالی
- اصول 94-1393 » یکشنبه - 19 – 11 - 1393 اصول عملیه ـ احتیاط ـ تنجیز علم اجمالی
- اصول 94-1393 » شنبه - 18 – 11 - 1393 اصول عملیه ـ احتیاط ـ تنجیز علم اجمالی
- اصول 94-1393 » چهارشنبه- 15 – 11 - 1393 اصول عملیه ـ احتیاط ـ تنجیز علم اجمالی
- مکاسب 94-1393 » شنبه - 9 – 12 - 1393 مکاسب محرمه ـ نوح بالباطل [روایات نیاح]
- مکاسب 94-1393 » چهارشنبه - 6 – 12 - 1393 مکاسب محرمه ـ نوح بالباطل [روایات نیاح]
- مکاسب 94-1393 » سهشنبه - 5 – 12 - 1393 مکاسب محرمه ـ نوح بالباطل [روایات نیاح]
دروس تصادفی
- اصول 96-1395 » اصول سه شنبه 1396/2/19
- خارج فقه - حج » فقه کتاب الحج سه شنبه 1399/7/15
- مکاسب 87-1386 » خارج فقه 87-1386
- مکاسب 88-1387 » خارج فقه 88-1387
- اصول 97-1396 » اصول چهارشنبه 1396/7/26
- مکاسب 94-1393 » شنبه - 25 – 11 - 1393 مکاسب محرمه ـ نمیمه [روایات] ـ [بررسی کتاب محمدبنقیس] ـ برخی نکات فهرستی و رجالی
- اصول 89-1388 » خارج اصول 89-1388
- مکاسب 89-1388 » خارج فقه 89-1388
- اصول 95-1394 » اصول چهارشنبه 1394/8/27
- خارج فقه - حج » فقه کتاب الحج شنبه 1399/4/28
دروس پربازدید
- تقریرات بحث خارج - فقه ولائی » تقریرات بحث خارج فقه ولائی - بقیه ادله ولایت فقیه و شروط حاکم و والی
- مکاسب 96-1395 » فقه یک شنبه 1396/1/27 مکاسب محرمه
- تقریرات بحث خارج - فقه ولائی » تقریرات بحث خارج فقه ولائی - بیت المال و سجن
- تقریرات بحث خارج - فقه » تقریرات بحث خارج فقه - غیبت
- تقریرات بحث خارج - فقه » تقریرات بحث خارج فقه - قمار و قیادة
- تقریرات بحث خارج - فقه ولائی » تقریرات بحث خارج فقه ولائی - بحث ولایت معصومین علیهم السلام و ادله روایی ولایت فقیه
- اصول 96-1395 » اصول یک شنبه 1396/2/17
- خارج فقه - مکاسب » خارج فقه - مکاسب - راه فنی بررسی حکم بیع بول شتر
- تقریرات بحث خارج - فقه » تقریرات بحث خارج فقه -بحث دهن متنجس و قاعدة حرمت بیع نجس و حرمت بیع متنجس و حیازت و اختصاص و حق سبق
- تقریرات بحث خارج - فقه » تقریرات بحث خارج فقه - غنا
خارج فقه-1387-4
اعوذ بالله من الشيطان الرجيم
بسم الله الرحمن الرحيم
و الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين المعصومين و اللعنة الدائمة علی اعدائهم اجمعين اللهم وفقنا و جميع المشتغلين و ارحمنا برحمتک يا ارحم الراحمين.
بحث در کيفيت، بحث اول ما منهجی بود و روشی بود که مرحوم شيخ در اينجا آوردند و اشکالاتی که بر ايشان وارد شده، عرض کردم مرحوم استاد يکی دوتا اشکال اساسی يکی اين که ايشان گفته تعبد بعيده، استاد میگن نه، دليل تمام شد تعبد واضحه، يکی اين که اباء از تقييد داره، که ايشان فرمود نه مقيد تقييد میزنه، مجرد اين که مقيد، مطلقات زياد اند اين منشأ اباء نمیشه، عرض کنم که اين مسأله اين طور نيست که مرحوم شيخ قدس الله نفسه عنايت ندارند تارتاً ما تو يک مسأله، ما غير از جهات اين که حالا آن قواعد کلی مثلاً تخصيص بعيد است يا نه؟ ما خود دليل را هم بايد در نظر بگيريم اولاً خود حضرت استاد قائل به اين حکم نيست، هيچ خب تو ذهن ايشان مطلب واضحه، مرحوم شيخ هم که قائل به اين حکم شدند بيشتر از جنبه شهرت و مطابقت احتياطه، دقت میکنيد وقتی که از اين راه يعنی به عبارت ديگر ايشان يک دليل لفظی واضح صريح ندارند، و الا اگر يک دليل لفظی واضح صريح آمد و دلالت صريح بر حرمت استعمال تحت السقف کرد، دليل صريح آمد خب قطعاً شيخ انصاری بهش عمل میکنه، تصور نمیشه که شيخ عمل نکنه، تصوری وجود نداره مشکل سر چيه؟ مشکل سر اينه که ما يک دليل واضح قطعی نداريم يک روايت مرسله داريم با يک مقدار دعاوی اجماع و شهرت، دعوی اجماع و شهرت، مرسله هم از طريق شيخ طوسی به ما رسيده، شيخ طوسی هم در همان کتابی که اين مرسله را آورده بهش فتوی نداده، در کتابهای ديگهاش هم که نقل نکرده، خوب دقت میکنيد اين مقدار دليل اگر باشه وقتی اين مقدار دليل را، مرحوم شيخ ميآيد میگه اين مقدار دليل، حالا يا اين دليل را به اين مقدار قبول کنيم باز يک مشکل ديگه پيش ميآيد و آن اين که ما قائل به تعبد بشيم، اين يک مشکل دوم مطلقات زيادی داريم يک دليلی با اين حالت بخواهد آن مطلقاتی که صحيح السنده تقييد بزنه، البته مرحوم شيخ قدس الله نفسه قبل از هر فقيهی میدانه، يک اصطلاحی اصوليين دارند فقهاء هم دارند در فقه، میگن اين دليل آبی از تقييده، آبی از تخصيصه، بنای فقهاء در جای که حيثيات تعليليه باشه يعنی حکم حکم عقلی باشه يا اگر حکم هم حکم عقلی نيست حکم شرعی است حکم تعبدی است ليکن سياق سياق عقلی است میگن اينها اباء از تخصيص دارند، بناشان اينه ديگه چون احکام عقليه تقييد پيدا نمیکنه، اگر احسان حسنه اين طور نيست که احسان تو ايران حسنه، تو مثلاً افغانستان قبيحه، يا تو پاکستان قبيحه، نه احسان همه جا حسنه، اصلاً ضابطه حکم عقلی اين است که زمان و مکان قبول نمیکنه، فرد درش فرق نمیکنه مگر فرد عوض بشه هرچه عنوان احسان داره حسنه، اينها به اصطلاح خودشان ابای از تقييد يا تخصيص دارند، احکام شرعی که لسان لسان ارتکازات عقلی است آنها هم اباء دارند، شيخ همين مطالب را تو رسائل حتماً در ذهن مبارک تان هست لاتقف ما ليس لک به علم، خب اين دليل شرعی، آقايون گفتند دليل خبر واحد میگه علم نيست اما انجامش بده، خوب دقت میکنيد، شيخ میگه اين لسان لاتقف ماليس لک به علم، اباء از تخصيصه، چون لسان لسانی نيست، يعنی اين لسان کانما يک نوع ارتکاز عقلی است شما چيزی که برایتان واضح نيست دنبالش نرو، آن وقت میگه اين خبر واحد واضح نيست دنبالش برو، خيلی بعيده، بنای فقهاء البته نظر ظاهراً آقای خويي هم همين باشه که اين مورد ما از اين دو قسم نيست، يا از احکام عقليه باشه يا احکام شرعی باشه که لسانش اشعار به حکم عقلی باشه که اباء از تخصيص داره مثل لاتقف ما ليس لک به علم، يعنی خيلی بعيده بگيم اين لسان تخصيص خورده شارع بگه جای که روشن نيست تاريکيه نرو، مگر آن تاريکی را مثلاً زراره ايجاد کرده، خيلی بعيده تاريک تاريکه ديگه حالا میخواهد زراره ايجاد کرده باشه يا غير زراره از راه ثقه آمده باشه، و لذا در آن جور جاها بايد بگيم مثلاً علمه، قول زراره علمه تاريکی نيست، تأمل بکنيد اگر آنجا دليلی میآيد لذا مرحوم نائينی هم سر اين که مرحوم نائينی هم يکی از اسرارش همينه اصلاً میگه مرحوم نائينی قدس الله نفسه قائل است که حجيت يعنی تتميم علم، يعنی من آن را علم میبينم غير از اين نکتهای قانونی، اين نکتهای قانونی، دوتا روايت ديگه هم داريم، ليس لاحد، لا عذر لاحد لموالينا فی التشکيک فی يرويه عنا ثقاتنا ببينيد، ايشان آمده چه کار کرده شک را برداشته شما شک نکنيد، اصلاً آن تفسيری که از حجيت يعنی نفی شک، يعنی تعميم علم، نه اين که اين هنوز حالت شک داري، گفته اين تاريکی حجته، میگن لسان اباء از تقييد داره، آن وقت اينجا میگن مرحوم آقای خويي میگه خب چه اشکال داره شارع بگه شما استصباح را زير سقف انجام ندين تو آسمان، زير آسمان انجام بدين، ابای از تخصيص نداره چه حکم داره، دقت اشکال آقای خويي هم وارده، نه اين که اينجا جای نيست که اباء از تخصيص داشته باشه، عرض کرديم اباء از تخصيص ضابطهاش آن دوتاست يا احکام عقليه يا احکام شرعيهای که مناطات عقلی توش واضحه، که لسان عرفش فهم عرفش اين تقييد بر نمیداره، قابل تقييد نيست اما نحن فيه چه اشکال داره تقييد بشه اين اشکال آقای خويي راست هم میگه مرحوم آقای خويي، اشکال وارده شيخ نظرش ديگريه بحث عقلی اينجا نيست، شيخ نظرش در اينجا بحث عرفی است و يک نتيجهای که میخواهد از آن بگيره و آن اين که مسألهای زيت نجس که از زمان رسول الله مطرح شده در زمان خود رسول الله خب انصافاً يک مسأله محل ابتلاست اين طور نيست که يک مسألهای نادري باشه همچنانکه الآن در زمان خودتان بدون برق تصور میکنيد، آن زمان اين زيت هم حکم برق داشت، چون روشناييها با همين زيت بود، دقت میکنيد يک مسألهای محل ابتلاست، پيغمبر میفرمايد اگر توی روغن زيتون تان که مايعه موشی واقع شد، ميتهای واقع شد نخوريد و با او روغن چراغ حالا، حالا آن استصبحوا را در روايات شان بعضیها داره، بعضیها نداره، اين مسأله، آن وقت از اميرالمؤمنين داريم از ائمه(ع) داريم آن وقت در تمام اينها که آمده که استصباح جايزه هيچ کدامش نيامده تحت السماء باشه، تحت سقف نباشه خوب دقت بکنيد، در حقيقت اين هم يک نحو اباء است يک نحوش اباء به چه معنی، دقت بکنيد به اين معنی خيلی بعيده ما اين قيد را قبول بکنيم يک حکمی که اين قدر ابتلاء داره و اين قدر محل مراجعه است و از زمان رسول الله روايت داره از اميرالمؤمنين روايت داره از ائمه روايت داره، فقهاء فتوی دارند، کتب حديثی ما آمده هيچ کدام توش تحت السماء نيايد الا در کتاب مبسوط شيخ طوسی قرن پنجم، ببينيد ايشان میخواهد بگه اين هم بعيده يعنی چه؟ اين غير از آن دوتاست که آن اباء آن اباء يک چيز ديگهای بود، يعنی اين خيلی بعيده ما چنين تقييدی را بگيم حکم الله واقعيه، تازه شيخ هم نمیخواهد نفی بکنه، میگه حالا که اين چنين تقييدی بعيده بياييم حمل بر استحباب بکنيم، خوب دقت بکنيد يا حمل بر ارشاد اگر شما زير سقف روشن کرديد بدونيد سقف تان نجس میشه باش معامله پاک نکنيد، يعنی اين استبعاد و اباء از تقييد را شيخ دليل بر تصرف در لسان دليل میدانه و اين اختصاص به شيخ هم نداره اختصاص به اينجا هم نداره من يکی دو مورد برايتان، زياده حالا من يکی دو موردش نقل میکنم ما روايت در باب مسح داريم، بنای اصحاب هم اين است که مسمای مسح کافیه، با يک انگشت هم مسح پا بکنه کافيه، در سر چون روايت داره ثلاثه اصابع، در پا نداره، خب يک روايت هم از حضرت رضا داريم که میگه آيا بعضی از کف يا بکل الکف، قال بل بکفه کلها، با تمام دست بايد رو پا مسح بکنه، خب اين همان بحثه الآن فقهای ما اين روايت را حمل بر استحباب کردند، چون مسألهای مسح پا يک مسألهای جديدی که نيست، از زمان پيغمبر تو هيچ روايت نداره، تا در قرن دوم حضرت رضا، آخر قرن دوم حضرت رضا به فرماين، خيلی بعيده اين همه ما روايت داشته باشيم اصبح واحد کافی باشه آن وقت امام رضا به فرماين نه بايد تمام کف، الآن شما عروه غير عروه خيلی نادر بعضی از فقهاء ديدم احتياط وجوبی، چون ديگه فتوی نداده احتياط وجوبی، فکر کنم نادر باشه همه حمل بر استحباب کردند يعنی خيلی بعيده حکم الله واقعی باشه، روايت امام صادق نيامده باشه، تأمل بکنيد، خب يک مسألهای است که مسلمانها بهش ابتلاء دارند ظاهراً، وضوء میگيرن مسألهای شوخی نيست اين کاری را که شيخ اينجا کرده مثل همان کاری است که فقهاء آنجا کردند، مثلاً ما در باب غسل اناء زياد روايت داريم، به استثنای سگ که سه بار داره، سنیها هفت بار داره ما سه بار داريم و به استثنای خنزير که يک روايت واحده داريم حالا اصلاً روايت هست يا نه؟ که هفت بار داريم، بقيه روايات ما مطلقه، در مقابل اينها يک روايت واحده از عمار ساباطی داريم منحصر به ايشان هم هست از شيعه اثنی عشری هم کسی نقل نکرده از اين فتحیها، آنجا داره که يغسل الاناء ثلاثه مرات، خب همين مشکل همانجاست میگن اناء يک چيزی در زندگی ما زياده نجس شدن اناء ظرف تو زندگی ما هم زياد نجس میشه، ليوان، کاسه البته يک بحثی هم من اشاره بکنم، چون بعد يک مرتبه مفصل هم متعرض شدم، اين که حقيقت اناء هم چيه؟ اختلاف دارند فقهاء اسلام، لغویها هم دارند، يک معنای اين است که اناء آن ظرفی است که فقط توش آب خورده میشه نوشيدنی، مثلاً استکان انائه اما بشقاب اناء نيست، سينی اناء نيست، اناء خصوص آن ظرفی است که يشرب فيه، اما اگر لايشرب فيه آن اناء حساب نمیشه، دو اناء آن ظرفی است که درش يشرب فيه او يأکل عليه، رو تفسير اناء شامل سينی هم میشه، شامل بشقاب هم میشه، سه اناء هر مطلق ظرفی است هرچيزی که بتوانيم جسم مايع را توش بريزيم و نريزه ازش، مثلاً سر قليون هم میشه اناء، ته قليون هم میشه اناء، فرض کنيم داش برد ماشين که حالا تو زندگی ما کجه مثلاً توش آب نگه میداره، آن هم میشه اناء، عينکهای که ضخيمه آدم توش آب میريزه نگه میداره، آن هم میشه اناء اناء مطلق ظرفه، هر چيزی را که يک، هر به اصطلاح وسيلهای که توش مظروفی را به نحو نگه بداره، مظروف مايع را نگه بداره، اسم اين انائه، ولو مال خوردن نباشه مال آشاميدن هم نباشه، اين خيلی اثر داره، اين ابانی ذهب و فضه چي اند؟ آن در آنجا خيلی اثر داره، اين لاتشرب فيه آنية ذهب آيا آنيه خصوص اينه يا نه؟ حالا من نمیخواستم وارد بحث فقهی و لغويش بشم، دقت بکنيم ما الآن در اين روايت عمار ساباطی داره سه بار، خب ببينيد مشهور فقهای شيعه فتوی دادند يستحب ثلاث مرات، چرا؟ چون میگن نمیشه يک روايت واحده، آن هم فتحی مذهب در مقابل دهها روايت که ما تو اناء داريم که هيچ تقييد نداره اين بيايد بگه ثلاث مرات، پس اين برای تنظيفه، يا يک کيفيت خاصه مثلاً عدهای حملش کردند به آب قليل، حالا مورد بحثه، مشهور حملش کردند، خب بعضی از معاصرين ديدم رسالهشان نوشتند احوط وجوباً در اناء گفتند سه بار، گفتند اين روايت بلی خودم با ايشان بحث کردم تصادفاً گفتم آقا مشهور قائل به استحباب، اين حکم را نمیشه قبول کرد سه بار آخر، ايشان اصرار داشتند تو جلسه بحث اين که سه بار، علی ای کيف ماکان مشهور فقهاء اين بحث اختصاص به شيخ نداره اين اباء از تقييد مراد آن ابای عقلی نيست اشتباه نشه، ملتفت شدين، يک شأنی است فقهاء دارند که اگر يک مسأله کثرت ابتلاء داره، و اين قيد نيايد الا توی مثلاً روايت امام متأخر خوب دقت بکنيد نيايد الا تو روايت امام متأخر اين ديگه بايد حمل بر استحباب شود، نمیتونيم اخذ به، شيخ مراد از شيخ، چون شيخ میگه بگيم تعبد صرف خودش فی نفسه بعيده، ليکن خوب اگر دليل است، اين که آقای خويي میگه نه اگر دليل تمام بود تعبدش کنيم، راسته حق هم با آقای خويي هم هست ما آقای خويي هم مخالفت نداريم، شيخ هم قبول میکنم،
س:
50: 13
روايت هم مهمه
ج: طبعاً ديگه که چه مصادری، وقتی در هيچ مصدر ما نيامده خب شوخی نيست که شيخ صدوق نياورده کلينی نياورده، خيلی مهمه در هيچ مصدر ما نيامده اين همه ما روايت تو استصباح داريم از آن ور اگر نبود آن حکم هم شاذ بود يک مطلبی از آن ور هم اين حکم محل ابتلای منه، همهاش شب روغن روشن میکنم ديگه، اين چيزی نبوده که مثلاً بگيم در سال برای يک نفر يک بار اتفاق میافته، مثل همين مسح پا که الآن مثال عرض کردم اين جزو مسائل کثير الابتلاء، چطور شما الآن راجع به برق يک مطلبی باشه که فقط يک فقيه بگه خب خيلی عجيبه ديگه، چون همه مبتلای به برق اند، مسأله استصباح به زيت مسأله عامة البلوی، همه مردم در همه شبها يک چيزی کمی نبود که اين طور باشه، اين همه هم روايت داريم، فتوی هم داريم هيچ کس اين قيد را الا شيخ طوسی در، آن هم در يک کتابش باز قبول نکرد، تأمل بفرماييد، تازه گفت عندی هذا مکروه، میخوانم عبارتش را، تازه آن را هم قبول نکرد، تازه تو کتابهای ديگهاش هم نياورد، اين خيلی عجيبه، ايشان کتاب حديث هم داره، خب يک کسی است که اگر کتاب حديث نداره، فرض کنيم صاحب جواهر کتاب حديث نداره، ايشان کتاب حديث هم داره، تعبير ايشان هم روی اصحابنا است، روی اصحابنا مشعر به اين که خب اين عدهای نقل کردند الآن کلاً ما اين را نداريم دقت میفرماييد علی ای کيف ماکان اين مراد مرحوم شيخ قدس الله نفسه، فکر میکنم اشکالات مرحوم استاد وارد نباشه، مرحوم شيخ میخواهد به اين دو قرينه يکی اين که تعبد بودن خلاف ظاهره، و اساس مطلب اين است که پيش شيخ دقت کردين در آخر مطلبش شيخ از راه احتياط و شهرات و اينها وارد شده، چون حکم قطعی نيست و اين شواهدی نفیاش هم هست مجرد اجماعات مثل مرحوم ابن ادريس يا فرض کنيم يک نفر ديگه هم اضافه بشه، و شهرات نمیتونه چنين حکم تعبدی را ثابت بکنه،
س: حاج آقای ببخشيد عبارت مرحوم شيخ دوتا اباء داره، باباء فی انفسها عنه و اباء مقيده عنه
ج: ابائها فی انفسها من هردو را با هم جمع کردم، ابائها فی انفسها يعنی حکم اطلاقات زياد داريم ابتلاء داريم، حکم که اطلاق داره و ابتلاء داره تقييدش مشکله، يک فتوای هم هست مبنای هم هست من سابقاً عرض کردم، مثلاً ابوحنيفه معتقدم بود که خبر واحد فيما
22: 16
اصلاً حجت نيست، اصلاً میگفت اگر مسألهای ابتلائی باشه، مردم بهش مبتلا، يک نفر آمده نقل کرده اصلاً حجيت نداره، مراد مرحوم شيخ نه اين که آن مبنی باشه، میخواهد بگه چنين مسألهای که اين هم بهش ابتلاء داره يک، اين همه روايت داره دو، توی هيچ کدام نيايد، اين اطلاقات آبي، اين اطلاقات آبيه، بگيم ائمه ملتفت نبودند، رسول الله ملتفت خب نمیشه چنين چيزی ملتزم شد، بگيم اين قيد حکم الله الواقعيه، تو اين همه اطلاقات نيامده بسيار بعيده، اين مراد اباء المطلقاته، اباء المقيد چون دليل ضعيفيه روايت متأخريه، آن بحث اباء مقيده، ايشان میگه هم مطلقات اباء دارند اين از قبيل لاتقف ماليس لک به علم نيست، آقای خويي در ذهن آن شان آن قبيله، میگه اين اباء نداره، اينجا مطلقات اباء، مراد ذهن آقای خويي معلوم شد، آن احکام عقلی يا احکام تعبدی که اشعار به احکام عقلی است بلی آنها اباء از تقييده، اين هم يک قسم ديگريه اباء از تقييد که بگيم اين همه مطلقات آمده، حکم الله الواقعی تحت السمائه، هی گفته يسصبح به تحت السماء خيلی بعيده با ابتلاء مردم با کثرت مطلقات بسيار بعيده، علی ای تا اينجا بحث اول، تا اينجا روشن شد منهج شيخ رضوان الله تعالی عليه در اينجا، پس اساساً دليل پيش مرحوم شيخ چون قاصره اجماع منقول است و
50: 17
خبر مرسل است انجبار آن خبر مرسل هم روشن نيست و ليکن شهرت محققه، اينجا مرحوم شيخ شهرت را اجمالاً قبول میکنه ليکن باز هم مع ذلک بيش از حد استحباب میگه از اين مقدار در نمياد، حمل بر حرمت مشکله، البته شيخ تعبير وجوب ان يکون تحت السقف، مرادش حرمت، وجوب ان يکون تحت السماء حرمت به اصطلاح اسراج تحت السقف،
س: آن ملاکی که در مورد شهرت فرمودين هم شيخ انصاری بهش
17: 18
ج: حالا همين حالا ما، اما اين تحليل، اين راجع به بخش اول کلام ما، بخش دوم کلام ما اصولاً تحليل اين مسأله، البته چون در اينجا لفظ شهرت به کار برده شده، من سابقاً هم توضيح عرض کردم خيلی گذرا عرض میکنم ما در کتب اهل سنت رو شهرت خيلی مانور ندادند، بيشترين قسمتی که آنها در شهرت دارند اين است که اگر حديث ولو سنداً صحيح باشه، سندش مشکل نداشته باشه ليکن شاذ باشه فقط راويش يکی باشه، اين را صحيح نمیدانن، خود مثلاً فرض کنيم صحيح بخاری، صحيح مسلم اين هردوشان در اين قيد مشترک اند، آنها در تفسير حديث صحيح قيد آوردند ان لايکون نادراً شاذاً يعنی آن حديث بايد مشهور باشه، حديث شاذ را صحيح نمیدانن، و لذا ممکن است يک حديث تمام رجالش ثقات باشه اما صحيح نمیگن اين را من چند دفعه عرض کردم، چون يک ابتلای ماست، گاهی بعضی از بزرگان ما که اين کتب خلافی و جدالی را نوشتن که اسم نمیبرم مثلاً میگه اين حديث را مجمع الزوايد نقل کرده گفته، رجاله ثقات، بعد میگه مع وجوب هذا الحديث الصحيح اينها مثلاً سنیها قبولش نکردند مثلاً بعضی از علمای سنت به آن آقا رد کردند که آقا اين حديث صحيح نيست رجاله الثقات غير از حديث صحيح، درسته اين مطلب درسته، اين مطلب را من اينجا عرض میکنم تا در اين اشتباه واقع نشين پيش ما الآن اگر رجاله الثقات میگيم صحيحه، اما سنیها اين مبنی را ندارند، اشتباه چون از بعضی از بزرگان ما صادر شده نوشته خب اين مجمع الزوائد گفته رجاله الثقات پس حديث صحيحه، چرا شما قبول نمیکنيد، آن سنیها جواب دادند، آقاجان عزيز من رجال الثقات غير از صحيح بودنه، شرط ديگهاش اينه که شاذ نباشه، رجاله الثقات ليکن شاذه، صحيح نيست، چون اصطلاحات ما با آنها فرق میکنه اين مطلب را من در بعضی از کتب بزرگان ديدم چند بار تا حالا تکرار کردم، اين همه تکرار میکنم که شما تو اين اشتباه واقع نشيد هر قومی را اصطلاحی باشد، اصطلاح آنها در صحيح با رجاله الثقات نمیشه، غرضم آنها رو کلمه شهرت و شاذ و يک نکتهای ديگه هم حالا اينجا گفتم، بازهم عرض میکنم بد نيست در روايت عمر ابن حنظله خذ بما اشتهر و دع الشاذ النادر، آيا شاذ در آن روايت عمر ابن حنظله هم به همين معناست چون نديم آقايون فقهای ما هم اصولين ما متعرض شده باشن، آن وقت شاذ به اين معنی چه میشه؟ حديثی است که سندش صحيحه ليکن شاذه، آيا مراد امام در آن روايت همين معنای اصطلاحی اهل سنته، البته زمان امام اصطلاح اهل سنتن نبوده، يا مراد از شاذ حديثی است که يک نفر نقل کرده، حالا میخواهد صحيح باشه يا نباشه؟ خوب دقت کنيد تو حديث عمر ابن حنظله، کلمه شاذ در مقابل ما اشتهر بين اصحابک استعمال شده آيا آن شاذ در آن مصطلح حديث اهل سنته، و نتيجه میده، در نتيجهگيری معنای حديث عمر ابن حنظله نتيجه میده که الآن ديگه وارد آن بحث نشيم، علی ای کيف ماکان اما بين اصحاب ما شهرت نقش داره، ما اولين باری که بين شهرت داريم همين خذ ما اشتهر بين اصحابک که در حديث عمر ابن حنظله آمده و بعدها در فقه ما تدريجاً اين مسأله به عناوين ديگه آمده، آنی را که الآن، حصيلهای را که الآن علمای اصول ما مثل مرحوم نائينی و ديگران عدهای قبل از ايشان بعد از ايشان، آن حصيلهاش اين شده البته ما اين حصيله را روش بحث زياد کرديم اينجا جاش نيست و آن اين که در مجموعهای انديشهای شيعی شهرت در همين بحثهای فقهی سه معنی داره، سه مورد داره يکی شهرت روائی، مراد از شهرت روائی دوتا روايت داشته باشه، يکش را دهتا از صحابه، اصحاب نقل کردند، يکش را يک نفر، دوتا روايت داريم يکش در پنج تا مصدر آمده، يکش در يک مصدر آمده، به آن حديث میگن مشهور به اين حديث میگن شاذ، کاربرد اين شهرت به عنوان مرجحه، اگر کسی قائلی به مرجحات باشه کاربرد شهرت روائی تو مرجحاته، و دليلش هم تعبديه عقلی نيست، تعبدش هم به همان روايت جناب عمر ابن حنظله، حديث مشهور را امام فرموده بنا بر آن لفظی که اينها ترجيح دادند بر حديث غير مشهور، اين بخش اول.
بخش دوم از شهرت شهرت عملی است مراد از عمل در اينجا فتوی است نه عمل خارجی، اين بحث بين فقهای ما شده اين شهرت، آن شهرت روائی را خود اهل سنت هم در بعضی مرجحات دارند نه اين که ندارند، بخش دوم بخش شهرت عملی است يعنی عدهای از فقهاء يا مشهور فقهاء اکثر فقهاء به يک روايت عمل بکنن، يعنی فتوی بدن، نه عمل خارجی فتوی بدن، کاربرد اين شهرت به عنوان مقوم حجيته، يا مانع، يا معارض يعنی مسقط حجيته، يا مقوم حجيت، اين مطلب را از فقهای اسلام غير از ما نداريم، منحصر در ماست و اين مبنی را هم فقهای ما بعد از علامه گفتند، تاريخ هم داره، گفتند شهرت جابره يا شهرت کاسره، چون بعد از علامه اين بحث پيش آمد، عدهای از روايات را میگفتند ضعيفه، اما اصحاب بهش عمل کردند، و آن بحث به اين صورت بود که بعضی از روايات در کتب اربعه يا غير کتب اربعه ضعيف بود سنداً، ليکن قدمای اصحاب تا زمان فرض کنيم ابن ادريس حتی محقق به آن روايت عمل کردند اينها میگفتند اين عمل حجيت مياره، جابر ضعف سنده، آن خبر حجته، البته يک شرائطی داره، بحثهای داره، ظاهر شيخ در اينجا میخواهد از اين شهرت استفاده بکنه، خوب دقت بکنيد، چون ما، مثلاً شيخ مرادش از شهرت در اينجا اول نيست، شهرت روائی نيست، چون اينجا شهرت روائی نداريم اينجا، شيخ میخواهد از اين شهرت استفاده کنن، يعنی روايت سنداً ضعيفه در مبسوط شيخ ليکن عمل بهش شده، پس جبر ضعف سند جبر میشه، منجبر میشه روشن شد، يک مراد از کلمه شهرت اينه، البته همان طور که آقای خويي اشکال، خود شيخ هم اشکال میکنه خود شيخ هم
4: 25
در روايت شيخ هم بود خوانديم و آن اين که اين شهرت قوام اصلش بايد استنادی باشه، يعنی بايد مستنداً به حديث ضعيف قبول بکنن، و اينجا استنادش روشن نيست، البته اينجا مانحن فيه خود حديث يک اشکال ديگه هم داره که بعضی از آقايون هم اشاره کردند و آن اين که اين حديث به احتمال بسيار قوی نقل به مضمونه، نه نقل به لفظه، نه نقل به معنی است، بلکه نقل به مضمونه، و ما عرض کرديم نقل به لفظ حجته، نقل به معنی هم حجته، اما نقل به مضمون نه، مراد از نقل به لفظ خب عين لفظی که از امام شنيده نقل بکنه، خب اين ما طبعاً کم داريم، مراد نقل به معنی که اين زمان ائمه هم مطرح شد تو کتب اهل سنت هم هست، از محمد ابن مسلم ابی جعفر اسمع منک الحديث و ازيد و انقل قال اذا کنت تريد المعنی فلابأس اين را ما داريم اما نقل به مضمون چيز ديگريه، نقل به مضمون آنی که مفاد روايت را به صورت فتوی در بياريم، مثلاً روی اصحابنا ان ذلک غير جائز، خب معلومه، روايت اصحاب که به اين متن نيست، ان ذلک غير جائز که نيست، اين را اصطلاحاً اسمش گذاشتند نقل به مضمون، معيار در اين نقلها چيه؟ در نقل به لفظ عين لفظ نقل میشه، در نقل به معنی مرادف لفظ، يعنی يک تصرف لغوی میشه در نقل به معنی، مرادف لفظ نقل میشه مثلاً قال ان ذلک صحيح، قال ان ذلک جائز، ممکنه حالا آن بحث پيش مياد که اين مرادفها تا کجا کارايي داره، در نقل به مضمون معنی و مستفاد از کلام نقل میشه، و لذا در نقل به مضمون آن شخصيت ناقل تأثير داره يعنی به عبارت اخری نقلی است همراه با حدس، عنصر حدس توش مياد، ما الآن اسم حدس را میگذاريم برداشت فقهی اين با برداشت فقهيه، در نقل به لفظ هيچ شخصيت ناقل تأثير نداره، کلاً خارج از شخصيته، چون کلام اين شخصه عين کلام را نقل میکنه، در نقل به معنی هم سعی بر اين است که شخصيت ناقل تأثير نداشته باشه، چرا؟ چون کلام قائل است و مرادف لغوی، چون مرادف لغوی از حيثيت من خارجه، کار من نيست، عرفه عرف که مال نيست که، پس در اين دوتا نقل، در يکش هيچ ناقل تأثير نداره، در دومش ناقل سعی میکنه تأثير نداشته باشه، اما در نقل به مضمون ناقل تأثير داره، چون برداشت از روايته، ممکن است متن آن روايت را اگر من میديدم اين حکم را نمیفهميدم لذا در نقل به مضمون خواهی نخواهی احتمال اين که حمل بر استحباب بکنيم و ارشاد باز بيشتر میشه، يک بحث ديگر اين است که اصلاً کلام شيخ آيا نقل به معنی است يا نقل به مضمونه، و چه معياری ما داريم که بفهميم اين کلامی که الآن شيخ در مبسوط آورده، چون هنوز عبارت مبسوط را نخواندم، الآن میخوانم، پس بنابر اين يک معنای شهرت مراد شيخ عرض کردم اين شهرت بحث عقلائی توش نداره، سيره عقلاء توش نيست، من در اولهای بحث مکاسب، الآن خب البته میدانين، در بحثهای فقهی اصولی ما در ذيل حجيت خبر واحد عدهای از فقهاء مثل آقای خويي قدس الله نفسه، اين بحث را هم دارند که آيا شهرت جابر هست؟ آقايون ديگه هم دارند، آقای خويي بحث اصولی کردند، میگه اين اصلاً قدمای اصحاب ما جرح و تعديل را از اينها گرفتيم مع ذلک اينها خودشان حديث را آوردند، اگر اين حديث پيش شان حجت نبود، چطور آوردند، الی آخر يک حرفای از اين قبيل پس حالا که اين حديث ضعيف را آوردند، ازش فتوی دادند، و منشأ جرح ما هم همانها هستند يعنی ما اگر بگيم اين روايت ضعيفه، چون شيخ گفته ضعيفه، همان شيخ که اين را گفته ضعيفه، همين روايت را ورداشته آورده، و اينجا احکام الله است حجيت بينهم و بين الله است شوخی که ور نمیداره، پس حتماً قرائن داشته بر صحتش که به ما نرسيده پس اين قبوله اين خلاصه اين طرح.
ما عرض کرديم چون اين، من اگر گاهی خلاصه میگم يا جويده جويده میگم يا گاهی سر و تهش را میبرم، چون قبول نداريم ديگه همچون مختصر میگم که آقايون بعد مراجعه بفرماين آنجا مفصلهاش در کتب اصحابه، ما عرض کرديم هيچ کدام از اينها نيست، نکتهای جابريت اين نيست، اصحاب قدمای ما مبنای شناخت حديثی شان فرق میکرد، ممکن بود يک حديث به مصطلح بعدی ضعيف باشه، اما آنها قرائن ديگری بر صحت داشتند، يکی از قرائن بسيار مهم خود نسخه شناسی و کتاب شناسی بود يکی از قرائن مشايخ بود ووو، ديگه نمیخواهم اين قرائن ربطی به صحت به معنای مصطلح نداشت، و لذا چه در فقه بغداد ما و يا در فقه قم ما، روی يک معايری همه معيار داره يک احاديثی قابل قبول بود اين معيار از زمان شيخ طوسی شروع کرد به تزلزل شيخ قائل به حجيت تعبدی شد، نه تماماً اين حجيت تعبدی بعد از شيخ يواش يواش رشد کرد تا علامه، علامه صاف
30: 30
حجيت تعبدی و آن هم خبر صحيح، خلاصه نظر مبارک علامه اينه که ايشان چهار قسم کرد حديث را، خبر صحيح حجته، خبر حسن که امامی ممدوح، اگر معارض نداره حجته، موثق هم عبارت واضح نيست، ضعيف هم که حجت نيست، بعد از علامه در فقه شيعی طوفانی شد، اين جواب آن طوفان بود آراء علامه قبول شد اين خبر شد ضعيف، اگر ضعيفه در کاف هم موجوده، فتوی قدما و شيخ طوسی و شيخ مفيد هم به همينه با اين که ضعيفه، ببينيد اين دعوا تاريخ داره بحث کبرای اصولی نيست، بعد از قرن هشتم اين بحث آمد، عدهای مثل شهيدثانی ديگه اين طرح را مطرح کردند ما اين خبر ضعيف را اگر قدماء بهش عمل کردند قبول کنيم، يا خبر صحيح را قدماء بهش عمل نکردند قبول نکنيم اين جواب آن قصه شد، عدهای هم دنبال اين راه نرفتند اين عده مثل صاحب مدارک بعد متنهی شد به آقای خويي ما قدس الله نفسه، نمیخواهم بگم حتماً نه بيشتر فقهای ما بعد از اين که اين طرح آمد قبول کردند جابريت شهرت، پس اين تاريخ داره حساب داره خب ما هم که بنا نيست مقلد کسی باشيم، بر میگرديم به همان مصادر اوليه، اولاً سعی میکنيم که تا جايي که میتونيم افکار قدما را پيدا بکنيم، نه مرحوم کلينی علم ايقوف داشته، نه مرحوم شيخ طوسی علم ايقوف داشته، نه مرحوم شيخ صدوق، اينها معيارهای معينی داشتند، ما اگر بتوانيم آن معيارها را اول کشف بکنيم، دوم آنها را تحليل بکنيم، سوم آنها را نقادی بکنيم، يک عدهاش را قبول میکنيم يک عدهاش را قبول نمیکنيم، اين طور نبوده که يک ايقوف باشه، تعبد باشه، چشم و گوش ببنديم تو تاريکی توی يک جنگل تاريک داريم میريم هيچی نمیفهميم چه به چيه؟ نه اين جور نيست، انصافاً بزرگان گذشتگان ما خيلی، البته شايد ما يک ده درصدی بيست درصدی بالاخره گير بکنيم به تاريکی بخوريم اما اين طور نيست که کل فقه را بيندازيم تو تاريکی، میتونيم از اين تعبد در بياييم، اين که میگه شهرت جابره يعنی تعبد، يعنی تو تاريکی تو چشم و گوشت را ببند برو جلو ديگه کار نداشته باش، شهرت جابر است و شهرت کاسره، نه شهرت جابريت داره نه کاسريت داره اين يک برداشتی بوده، عدهای از اصوليين ما، فقهاء ما در فقه از قرن هشتم به بعد کردند، ريشههاش روشنه، مبادش روشنه، اسبابش روشنه، برای ما جای عجب، جای تاريکی و تعبد نداره که چشم مان را ببينديم، ما از اين آقايون قرن هشتم عبور میکنيم میريم به همان قرن سوم و چهارم، اين حقير سراپا تقصير که از قرن اول و دوم شروع کرديم ما در بحثهای کتاب شناسی و مصدر شناسی از قرن اول شروع کرديم نه قرن سوم و چهارم، قرن سوم و چهارم ديگه قرن انتقال فقهه، میتونيم خيلی راحت بريم به قرن اول و دوم و سوم و چهارم آنها را شناسايي بکنيم، مصادرش را پيدا بکنيم منابعش را پيدا بکنيم انصافاً يک جاهای است که ممکن است خبر ضعيف باشه ليکن اين قدر شواهد داره که میتونيم قبول بکنيم مشکل نداره، نه جابريت را میتونيم قبول بکنيم مطلقاً نه اصلاً بحث اصولی نيست، يک ضابطهای اصولی يعنی صدّق العادل، اين بحث بحث فقهيه مواردش فرق میکنه، شواهدش فرق میکنه، نکاتش فرق میکنه، ظرافتهای هر مورد فرق میکنه مکتب بغداد يک ديدگاه داره مکتب قم داره الی آخر که ديگه من وارد اين بحث امروز نمیخواهم بشم من چون شرح کلام شيخ بود پس ما الآن بايد دنبال چه باشيم؟ شهرت جابر، آيا اين شهرتی را که شيخ میفرمايد در اينجا جابر هست؟ انصافاً مشکله، فوق العاده مشکله، اصلاً که اين حديث باشه اولش اشکال داره تا به شهرت بيايد خب آن شهرت بعد از حديث بودنشه، چون به احتمال قوی نقل به مضمونه، اگر خدای نکرده، خدای نکرده، احتمال داديم، چون اين عبارت، حالا من بعد چون میخوانم حالا من ابداع احتمالش را الآن میکنم، چون کسی نگفته، چون مبسوط شيخ از يکی از کتب اهل سنت گرفته که شافعی مسلک هم بوده، تو کتب اهل سنت گاهی دارند روی اصحابنا روی فلان، اگر خدای نکرده روی اصحابنا مراد شوافع نباشن، يعنی اين عبارت تا حالا کسی احتمال ندادند از اين آقايون اين چرا؟ چون اين جايي در هيچ کتاب ديگری شيخ هم نيامده، اين را برای اولين بار البته الآن ابداع احتمال میکنم مقام شيخ بالاتره، چون شيخ بعد از روی اصحابنا بعدش میگه و عندی هذا مکروه، توی المبسوط اين کار را داره يک فتوی را نقل میکنه که از اهل سنته بعد میگه و عندی هذا کذا، اين احتمال را من نديدم، من الآن فقط میگيم چون هزار و چهار، هزار ساله فقهای ما
22: 35
روايته، من احتمال ديگری که به ذهن من آمده طبق آشنايي که داريم با کتب اهل سنت، تو همين کتاب مغنی زياد، روی اصحابنا يعنی مرادش روی اصحاب حنابله از احمد، اصحاب ما اينه، آن روی اصحابنا اگر اين کتاب يک کتاب اهل سنت شافعی باشه، يعنی روی شوافع از خود شافعی آن مراد اينه، اصلاً ربطی به مانحن فيه نداره،
س: آقای خويي میگه شايد رُوِی باشه،
ج: نه آقای خويي میگه اگر حديث باشه بايد رُوِی باشه، اين را ما انشاء الله فردا در بحثی، چون متن روايت را میخوانيم برای اين که بفهميم نقل به مضمونه، نقل به متنه، نقل به معنی است نقل به لفظه، يعنی اگر بود رُوی انه قال اين احتمالاً روايته، اما رَوی اصحابنا خوب دقت بکنيد، اين نقل مضمونه، خلاصه روايت را گرفته، ما انشاء الله تعالی اين بحث را يک مقداری توضيح میديم، سابقهای اين بحث در شيعه عرض میکنيم، چون میدانيد من مطالبی را عرض میکنم که تا حالا نوشته نشده، میخواهم بابهای جديدی برايتان باز بشه، حالا اين عرض کردم من الآن در حد احتمال، فردا عبارت را میخوانيم ريشههای اين احتمال را هم میگيم، اين احتمال که اصلاً بلا اشکال کتاب شيخ طوسی متنش يک کتاب فقه شافعی است،
س: خلاف؟
ج: نه خلاف نه، خلاف هم يک کتاب فقه مقارن اهل سنته، اين متنش يک کتاب فقه شافعی است گاهی هم میگه و قال قوم، اين قال قوم سنی اند شيعه نيستند اصلاً اين را من تو مبسوط چون کار کردم میدانم يعنی، متن فقه شافعی است ايشان تفريعات را ورداشته فتوی شيعه داده، متن کتاب را از فقه شافعی گرفته، حالا اگر خدای نکرده، عرض میکنم نمیخواهم جزماً خدای نکرده روی اصحابنا در متن کتاب فقه شافعی بوده،
س: معلوم نيست
15: 37
ج: آن فقه شافعی، من چون خيلی با کتب فقه شافعی اين قدر وارد نيستم، دو سه تا متنش را ديدم، من با الام هم يک مقدار کار کردم اين کتاب از الام متأثر هست اما الام نيست، يعنی عدهای از فروعی که در ام شافعی آمده تو اين کتاب هست، اما با دست کاری، معلومه مستقيم نيست، اينها را من چون مقارنه کردم نه اين که حالا، مقارنه که کردم از الام شافعی هم داره، فروع الام شافعی را هم داره، اما خود متن فروع نيست، متن الام نيست، و لذا به نظرم يک کتاب فقهی دست کاری شده در وسط هست، حالا از چه کتابی، المهذب هم نيست، که مال ابی اسحاق شيرازی در فقه شافعی اين هم نيست نه قطعاً با اين فرق میکنه، چون المهذب قبل از شيخ طوسی نوشته شده، چه کتابيه هنوز من نشناختم واضحه کسی کتاب را نگاه میکنه يک متن فقه شافعی است، عرض کردم در کتاب حاجی خليفه که کتاب شناس بزرگ اهل سنته ديگه کتاب کشف السنه، اصلاً مبسوط را نوشته محمد ابن الحسن طوسی الشافعی، خيال کرده اين شافعيه، حالا شيخ الطائفه ما
18: 38
اين شافعي، ايشان نستجر بالله غرض من احتمال میدم شايد متن کتاب
26: 38
شافعيه، اين قدر تشابه داره به هر حال اين هم يک بحث ديگه، البته عرض کردم کسی تا حالا احتمال نداده شما باز روی عبارت فردا تأمل بکنيد اگر خدای نکرده چون خواهيم گفت اين فتوی را شافعی داشته که اصلاً دخان نجس نجسه، و تعبد هم نبوده، چون میخواست و لذا میگفتند در مساجد روشن نکنيد، چون تنجيس مسجد نبايد بشه، عدهای از فقهای شافعی خصوص مسجد را خارج کردند نه داخل ساختمان، چون میگفت داخل ساختمان چه اشکال داره، اگر روی اصحابنای که اين گفت، عبارت آن، چون شيخ هم میگه غير ان هذا عندی مکروه، خوب دقت، کانما داره تعليق میزنه، خيلی بعيده ايشان رو روايت امام صادق تعليق بزنه، خب خيلی بعيده، بگه امام صادق فرمود لايجوز و ليکن عندی مکروه، خيلی مستبعده اين به اين میخوره که متن متن شافعی باشه فقه شافعی باشه ايشان میخواهد بگه من اين را قبول ندارم حالا اين بداع احتمالات اين راجع به شهرت فتوائی، انصافاً ادعای شهرت فتوايي يا از شيخ يا ديگری در مانحن فيه بسيار بسيار مشکله، معذرت میخواهم شهرت عملی، میمانه شهرت فتوائي، ما يک چيزی داريم در اصول ما در فقه ما که باز سنیها ندارند، هيچ فرقی از فرق اسلامی ندارند، و آن اين که اگر عدهای از فقهاء هفتاد هشتاد درصد فقهاء يک فتوای بدهند، دليل هم نداشته باشه اين قيدشه، چون مشهور گفتند خودش حجته، اجماع را سنیها دارند اما شهرت را به اين معنی نداره، اين هم از اختصاصات ماست، اين را هم من انشاء الله فردا سابقاً هم عرض کردم فردا معيارش را عرض میکنم ببينيم اين شهرت فتوايي، چون دوتا شهرت به درد شيخ در مانحن فيه میخوره، يکی شهرت عملی شهرت عملی از مقومات حجيته، يکی شهرت فتوائی، شهرت فتوائی خودش حجته، پس شهرت روائی مرجحه، شهرت فتوائی به اصطلاح خودش حجته، مثل خبر واحد میمانه، مثل خبر حجت میمانه، خودش حجته، شهرت عملی مقوم حجيته، در کلمات مرحوم نائينی، آقای خويي، ديگران شهرت در اصول شيعه سه قسم شده اين حصيله بحث است، هر کدام شان در يک زمانی
54: 40
خلاصهاش سه قسم شده البته ما خب معلوم میشه که اينها را قبول نداريم، انشاء الله بحثش در اصول گذشته، در بحث فردا هم اشاراتی خواهد بود و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين.